12xHolland homepage in Nederlands to 12xHolland homepage in Japanese

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2004

2003

2002

2001

2000

Hirado

Organisatie

Contact

Link



bekijk ook het algemene dagverslag van
6 - 15 september | 16 - 30 september | 1 - 15 oktober | 16 oktober - 4 november

lees ook het persoonlijke dagverslag van
Hans | Hendrik | Cora | Julius


Dagboek: door Hans Reijnders (beeldhouwen)

Zaterdag 6, Zondag 7 en Maandag 8 september 2003

Eindelijk bereik ik met Hendrik en Renate het land van de rijzende zon. Na 36 uur onderweg te zijn geweest zijn wij nu in het plaatsje Hirado aangekomen, waar we de komende maand allerlei activiteiten gaan doen in het kader van 12xholland.
Tijdens de tocht van Fukuoka vliegveld naar Hirado zien we onderweg de typische Japanse huizen met de gebogen daken. Ook merken we aan de bomen dat we in Azië zijn. De temperatuur is op dit moment 32 graden en heel erg vochtig. Ik verheug me op het moment om naar bed te gaan, maar het duurt nog enkele uren. Het is stil op straat, alle Japanners zijn al op bed, het is ook al middernacht. Het is een wonderbaarlijke wereld, die we zien. Vreemde bouwsels, die huizen of kantoren zijn. Een bouwstijl, die we in Nederland niet kennen. Ook al lijkt het modern, met de trappen aan de buitenkant van de huizen. De bouwvoorschriften zijn hier anders dan bij ons. Ook de verlichting op straat doet mij denken aan de Japanse papieren lantaarns, een zachtgeel cremig licht. Op het moment dat we het stedelijke deel verlaten, doemt de duisternis op en vaag kan ik de contouren zien van de bergen die voor ons opdoemen. In de verte zie ik vaag het lichtschijnsel van de brug die Kyushu en het eiland Hirado verbindt. Nog enkele minuten en dan mag ik eindelijk naar bed gaan. Waarschijnlijk op een futon-matras. Maar dat maakt niks uit. Op dit moment slaap ik op alles.

Maandag 8 september 2003
Tycho heeft ons uitgenodigd om te ontbijten in Japanse stijl. Dat houdt in: ’s morgens vroeg al rijst met vis. Ik weet waar ik nu eindelijk ben. Vandaag gaan we ook de appartementen, bekijken die ons toegewezen zijn. Hendrik en Renate zijn als eerste aan de beurt. Ik vind dat ze een mooi uitzicht hebben met prachtig groene bergen en een oude tempel op de achtergrond en op de voorgrond zie ik een Shinto-kerkhof. Ik zou daar wel willen zitten, alleen is het wat ver weg uit de stad.
Mijn appartement wat ik gekregen heb, ligt vlak naast het gemeentehuis, midden in het centrum. En ik ben er zeer tevreden mee. Vooral omdat er ook tatami-matten liggen, en het appartement heel veel schuifdeurtjes heeft. Voor een persoon is het best ruim. Maar voor Nederlandse begrippen is het klein. Ik ben zelf 1.82 m. en de plafonds zijn heel laag. Wat erg opvalt is dat je alles hoort van je buren. Het is niet erg goed geïsoleerd, maar volgens mij is dat typisch Japans, want in de echt oude huizen zijn de wanden van hout, en de deuren en ramen met rijstpapier bekleed. Vandaag is het de bedoeling dat we de stad een beetje bekijken en ons langzaam thuis gaan voelen, maar vanmiddag heb ik al de eerste gesprekken met Machida over de steen en vanavond de officiële verwelkoming. Met aankomst met de boot in de haven. Hierna zal in het Nederlandse paviljoen in de haven een “welcome party” plaatsvinden. Ik verheug me daar op.

Dinsdag 9 september 2003
Vanmorgen zijn we ontvangen door de burgemeester van Hirado. Nou dat was een heel gedoe. Dit keer hoefden we onze schoenen niet uit te doen bij de ruimtes die we betreden als we binnenkomen. De kamer zat helemaal vol met mensen, veel fotografen en journalisten. We moesten een hele tijd wachten op de burgemeester. De begroeting was allerhartelijkst. We hebben hem wat geschenken gegeven en hij gaf ons ook een geschenk. Hij hield een onvergetelijke toespraak waarin hij het belang onderstreepte van de verhouding tussen Nederland en Hirado. Hij heeft veel verteld over de historische achtergronden van Hirado en Nederland en de Nederlandse VOC en het verheugde hem dat wij ook deelnamen aan het project 12xholland. Daarna moesten we poseren voor de pers en allerlei interviews geven. Dit was best wel leuk omdat wij geen Japans verstaan en zij geen Nederlands moest het allemaal via tolken gebeuren. We kregen een heerlijk kopje knalgroene thee (bijna fluoriserend, maar toch puur natuur) aangeboden. Alles bij elkaar een bijzondere gebeurtenis.
Vanmiddag ben ik met Machida en Oseki en nog twee beeldhouwers op zoek gegaan naar stenen voor mijn beeld. De keien komen rechtstreeks uit de grond en zijn overblijfselen van vulkanische uitbarstingen van miljoenen jaren geleden. De grootste steen die ik voor mijn project gevonden heb weegt 4 ton. De kleinere een stuk minder. De bedoeling is dat het beeld geplaatst wordt in de haven van Hirado met uitzicht op het kasteel van de Matsura-clan aan de andere kant van het water.

Woensdag 10 september 2003
Vandaag heb ik voor de eerste keer lesgegeven aan Japanse kinderen. Dat was een nieuwe ervaring. Een driekwartier rijden door het binnenland van het eiland. Een prachtige tocht, links recht rijstvelden en bergen op de achtergrond. Af en toe was de zee te zien en ik zag allerlei kleine eilandjes. Het deed me denken aan de Zen-tuin in Kyoto, die ik al eens eerder gezien heb. Helaas moesten we door rijden maar het was voor mij een weldaad voor het oog, als het ware om een Zen-tuin in het groot te zien.
De begroeting op school was allerhartelijkst. Samen met Katsura, die voor mijn zou gaan tolken, werd ik voorgesteld aan de directeur van de school en kregen we een kopje groene thee aangeboden. Hij vertelde een en ander over de school, opmerkelijk was het dat alhoewel de school ruimte bood aan 280 leerlingen, momenteel telde de school nog slechts 18 leerlingen, verdeeld over zes klassen. In de zesde klas zat slechts 1 leerling, de eerste klas 3. De leraar had de kinderen al goed voorbereid en de tekeningen waren al klaar met het ontwerp voor de gevelsteen. Ik heb een en ander verteld over het ontstaan van de gevelsteen in Nederland. Daarna aan de slag met de klei, van jong tot oud. Opmerkelijk was de rust, toewijding en discipline die in de klas heerste. En na enkele uren intensief kleien zag het resultaat er al verbluffend goed uit. Men had de bedoeling van het project goed begrepen. Ik ging met een goed gevoel de deur uit, nagezwaaid door de leerlingen.

Donderdag 11 september
Vandaag regent het en ik krijg een vervelend telefoontje: de regen heeft de gekozen stenen schoongespoeld en in de grootste steen is een barst zichtbaar geworden. We moeten op zoek naar een nieuwe steen. Dat zullen we later doen. We gaan ook nog even kijken naar de plek waar het beeld geplaatst zal worden. Het blijkt een toplocatie aan de haven te zijn, met uitzicht op het kasteel van Matsura. Een prachtige plek om weg te dromen. We kunnen voorlopig niet verder en daarom word ik samen met Renate uitgenodigd om het walvismuseum op Ikitsuki eiland te bezichtigen. Een prachtig overzichtelijke tentoonstelling geeft een beeld van de walvisvaarders, bijzonder detail: de geslachtsdelen van een walvis op sterk water. De bovenste etage herbergde een overzicht van de katholieke religie op het eiland, waarin elementen van shintoisme, boedisme en het katholisme in elkaar versmolten waren. Ik heb er met verwondering naar gekeken. In de avond heb ik met Renate en Hendrik de eerste shodoles gekregen. Het viel me reuze mee. Via onze tolk Koteda, liet de shodomeester weten dat ik het wel in de vingers had. Dit heeft alles bij elkaar twee uur geduurd en met een goed gevoel, zo van dat lukt wel, ben ik naar huis gegaan. Alles bij elkaar een drukke dag, na een pilsje ben ik het bed ingedoken.

Vrijdag 12 september
Er heerst onrust op het eiland, er is een typhoon in aantocht. Vandaag ga ik met Makiko naar Tasuke elementary school. Ook hier waren de leerlingen zeer enthousiast. Met aandacht werd geluisterd naar mijn verhaal over de Nederlandse gevelstenen en de functie daarvan. Daarna ging iedereen hard aan de slag. Ondertussen gierde de wind door het schoolgebouw, regelmatig waaiden de papieren door de lucht. Door de typhoon kon het geplande bezoek aan een Japanse papiermaker niet doorgaan. De autoriteiten gaan akkoord met de plaats waar het beeld komt te staan en verlenen de vereiste vergunningen. Gelukkig maar want anders zou het zeer lang kunnen gaan duren.

Zaterdag 13 september
‘s Morgens vroeg moet ik al om half acht klaar staan om met Oseki naar een nieuwe steen te gaan zoeken. We vinden er een die nog groter is dan de vorige. Deze weegt minstens vierenhalve ton, een geweldige steen. We vinden er nog twee kleinere bij om een interessante compositie te creeren. Helaas miste ik daardoor de afspraak die ik had met L1, de Limburgse radiozender.

Zondag 14 september
Wat rondgekeken hier in Hirado, wat typisch Japanse winkeltjes bezocht. Zoals een lampionnenwinkel en een stempelmaker.

Maandag 15 september
We hebben alvast een gat gegraven voor het storten van het beton voor het beeld. Daarna zijn we met zijn allen naar Sasebo gegaan om te shoppen. Yoriko en haar vriendin begeleidden ons. Na het shoppen bezoeken we een karaokebar, waar uit volle borst gezonden wordt. Ook ik moet er aan geloven, maar het volgen van de tekst op de televisie gaat me te snel en ik neurie maar wat.

Dinsdag 16 september
Vandaag ook weer naar Tasuke elementary school met Makiko om het kleireliëf verder af te werken. Het kan nu gebakken worden. Verder kan ik nog steeds niets doen, want de steen is nog niet geplaatst. Afwachten maar.

Woensdag 17 september
Vandaag ga ik naar de Hirado elementary school aan de overkant van mijn appartement. Ik heb de school al diverse malen vanaf de buitenkant bekeken en wat opviel is dat de wanden op de speelplaats allemaal beschilderd zijn met historische taferelen van 400 jaar Nederland/Japan. Dus veel Nederlandse driekleuren. Je merkt op deze school dat deze midden in een stad ligt. Het is er rumoeriger, het is ook een grote school met ongeveer 600 kinderen. Desalniettemin is er ook hier heel veel aandacht voor mijn gevelstenenproject. Zoals in alle scholen gebruiken we ook hier de lunch en wat opvalt is dat de kinderen die het eten naar de klas brengen allemaal witte schortjes en mondkapjes dragen. Het gaat ontzettend gedisciplineerd en er is geen enkele vorm van onrust of wanorde. Maaltijden zijn heel lekker, we eten onder andere misosoep, rijst, wat groente en vlees. Op Japanse manier klaargemaakt. De kinderen zijn heel erg lief en je zou ze zo mee willen nemen.

Donderdag 18 september
Vandaag wordt eindelijk de grote steen geplaatst, een drukte van jewelste. Een grote hijskraan en vrachtwagen staan klaar, de straten zijn afgezet. Het werk kan beginnen. Heel veel mensen komen kijken, zo’n grote kei zie je ook niet iedere dag. Nu ik de kei in de lucht zie hangen aan de kabels zie ik de schoonheid ervan in volle glorie. Kashi en Sakamoto zijn erbij en met zijn drieën besluiten we wat de beste ligging van de steen is. Eindelijk: ik ben blij dat dit klaar is, ik kan eindelijk beginnen. Na afloop het ik met Tycho Koreaanse gegeten in een restaurant. ‘s Avonds ben ik weer naar de shodoles geweest. Het gaat steeds beter en ik voel me er heel goed bij. Ik heb nog steeds niet verteld dat ik al eerder geoefend heb. Bij Hendrik wil het nog niet zo lukken. Renate heeft het wel in de vingers.

Vrijdag 19 september
Vandaag krijg ik mijn eerste model die op de steen gaat zitten. Ik maak met krijt de omtrek van zijn achterwerk en benen. Het is de metselaar die meegeholpen heeft bij het storten van het beton. ‘s Middags vertrek ik naar de Shintobruiloft waarvoor ik uitgenodigd ben. Dat is plusminus zes uur rijden in de binnenlanden bij Kokura (noordelijk Kyushu).

Zaterdag 20 september
Dit weekend zijn we in de buurt van Kokura ergens in de bergen. We zijn uitgenodigd een Shinto bruiloft bij te wonen van de dochter van vrienden. Mensen zijn van huis uit katholiek. Hun woonkamer is door schuifdeuren in tweeën gedeeld. In de ene helft staat een boeddhistisch altaar en in de andere een Shinto altaar. Voorzien van prachtige versieringen, kadootjes en versierde dingen. Dit heeft allemaal te maken met de verloving, die al in april heeft plaatsgevonden. Het ziet er heel erg mooi uit en we zijn onder de indruk van de sfeer. We zijn erg hartelijk ontvangen en we worden als familieleden opgenomen in de op stapel staande feestelijkheden.

Zondag 21 september
Kwart over acht opstaan. Voor de gelegenheid rode rijst, de kleur rood symboliseert geluk. Langzaam komen familieleden en vrienden binnen. De tafels worden gedekt en er wordt uitgebreid ontbeten. De dames worden door een kleedster in kimono aangekleed. Dit neemt per persoon zo’n anderhalf uur in beslag. De mannen in zwarte slipjassen en zo vertrekken wij naar de tempel waar de bruiloft zal plaatsvinden. De shinto-ceremonie is plechtig, van tijd tot tijd klinkt vanachter de papierwanden klassieke Japanse gagaku-muziek. Uitsluitend de naaste familie en allerbeste vrienden mochten tijdens de ceremonie aanwezig zijn, we voelen ons vereerd er deel van uit te mogen maken. Het bruidspaar ziet er betoverend uit. Zij in kimono van crèmekleurige zijde, voorzien van kraanvogels en bloemen. Ze heeft een prachtig kapsel (we vermoeden een pruik) met een hele bijzondere hoofddeksel. De bruidegom traditioneel zwart met grijstinten daarin verwerkt. Na de plechtigheid volgt een diner in een restaurant, waarbij ook overige familieleden en vrienden aanwezig zijn. Tafels zijn versierd met allerlei lekkere dingen zoals grote rauwe vis en kreeft. Onze borden staan klaar met lekkernijen, waaronder bijvoorbeeld zwarte bonen met bladgoud. Terwijl wij aan het eten beginnen heeft het bruidspaar zich verkleed en komt te voorschijn in prachtig rode kimono. Onder het felle licht van schijnwerpers en de zorgvuldig gekozen romantische muziek schrijden ze naar hun tafel vooraan op het podium. Er worden toespraken gehouden, antieke bruiloftsliederen worden gezongen. De sfeer is nog steeds plechtig, geen enkele vorm van uitbundigheid. Bruidspaar verdwijnt weer voor een verkleedpartij. Ditmaal in westerse bruiloftskleding. Nu wordt de sfeer wat losser, vrienden zingen karaokeliederen en de sake vloeit rijkelijk. Als tot slot de bruid haar ouders bedankt vloeien er vele tranen. Met een zak vol kadootjes gaan we huiswaarts. Al met al een gedenkwaardige dag.

Maandag 22 september
De hele dag aan het beeld gewerkt, modellen dienen zich aan. Langzaam begint mijn idee een zichtbare vorm te krijgen.

Dinsdag 23 september
Dinsdagmorgen gaan we tekenen. Om kwart over acht moet ik al bij het gemeentehuis zijn en we worden met de bus naar de Kigatsu-tempel gebracht ergens op het eiland. Vele tientallen kinderen en volwassenen doen mee aan dit tekenevenement. Ik voel me weer even tekenleraar, vertel iets over kleur en vorm en licht en donker. Met grote aandacht worden mijn aanwijzingen ontvangen en uitgeprobeerd. Dit samen met Yamada Yukari. ‘s Middags weer aan het beeld gewerkt.

Woensdag 24 september
We gaan naar Okaware elementary school met Katsura, die er intussen al een werkdag van 24 uur op heeft zitten en toch gewoon doorgaat. Hij is mijn tolk. De reliëfs worden vandaag geschilderd en afgewerkt en het resultaat ziet er heel erg plezierig uit. Men vindt op school, dat de workshop uitermate geslaagd is en dat het overbrengen van dat stukje Nederlandse historie gelukt is. ‘s Middags weer verder aan het beeld.
‘s Avonds zijn we uitgenodigd om naar een collectie erotische prenten en voorwerpen te kijken die privé verzameld zijn. Wat ons opvalt is dat overal met plakband de schaamdelen zijn afgeplakt. Hierdoor en ook door de invloed van vocht en dergelijke ziet het er erbarmelijk uit. Zelfs prachtige op zijde geschilderde prenten van Utamaro zijn ook hier niet aan ontsnapt. Hier zou restauratie met spoed op zijn plaats zijn.

Donderdag 25 september
Vandaag gewerkt aan het beeld. ‘s Middags wonen we in Shinto-tempel sacrale zwaarddansen bij op het scherpst van de snede. Gelukkig vallen er geen gewonden. Daarna worden we uitgenodigd mee te lopen met de shinto-priesters in een processie door het dorp. We krijgen een houten bak om geld te verzamelen van de mensen die langs de kant staan en in ruim voor hun geldelijke donatie een soort palmtak krijgen. Het zijn vooral vrouwen, de mannen zijn aan het werk soms heel ver weg. We krijgen veel bijval en onze bakken raken aardig vol.
‘s Avonds stempels maken bij de shodo-meester. Mijn eerste stempel. Het valt niet mee want het vraagt urenlange concentratie om in een stenen blokje een Japans karakter te snijden, wat een relatie heeft met mijn naam. Het resultaat na afloop, met enige hulp van de shodo-meester ziet er zeer professioneel uit en ik ben er zeer blij mee.

Vrijdag 26 september
Vandaag naar Tasuke elementary school. Ook hier wordt de laatste hand gelegd aan de reliëfs. Ook hier weer prachtig werk. Want zijn het toch schatjes, die kinderen. Tussen de middag krijgen we rijst met allemaal kleine inktvisjes erin. Het smaakt goed. Gelukkig bewegen ze niet. Daarna aan het werk en ‘s avonds bekijken we de Mori sakebrouwerij. Daar wordt ons uitgelegd hoe de sake gemaakt wordt van rijst. Na afloop mogen we de verschillende soorten sake proeven en krijgen we de geopende flessen mee naar huis. Campai.

Zaterdag 27 september
De hele dag gewerkt aan het beeld. Er begint aardig schot in te komen.

Zondag 28 september
Vandaag werk ik weer de hele dag aan het beeld, het moet af. Dus de Zondag moet er aan geloven. Ondertussen is Hendrik bezig met zijn damsimultaan. Het is er een drukte van jewelste.
‘s Avonds gaan Mieke en ik nog even wandelen en komen uit bij een klein vissershaventje aan de andere kant van het kasteel. We worden uitgenodigd om te komen kijken bij het sorteren van de visvangst, voornamelijk vliegende vis (ago). Mensen hebben plezier in ons, de grill wordt aangestoken en er wordt wat vis voor ons gebarbecued. Vergezeld door twee literfles sake. Met een lekker gevoel gaan we naar huis.

Maandag 29 september
Aan het werk, Kashii, een van de beeldhouwers uit de buurt komt kijken. Ik heb namelijk zijn gereedschap geleend en hij biedt aan om mee te helpen als ik in tijdnood kom. Hetzelfde geldt voor Sakamoto, een andere beeldhouwer. Ik overweeg het aanbod want de tijd begint te dringen. ‘s Avonds besluit ik op het aanbod in te gaan.

Dinsdag 30 september
Vandaag de laatste les, ook op deze school midden in het dorp. Het is een drukte van jewelste. Het zijn kinderen van de tweede klas en zijn eigenlijk iets te jong voor dit project. Desalniettemin is het toch een plezierig gebeuren, we lopen uit in de tijd.

Woensdag 1 oktober
Kashii Hirokatsu en Hiroto Sakamoto, de twee beeldhouwers staan al klaar als ik aankom. Er wordt hard gewerkt en de sfeer is geweldig. In gebrekkig engels en vooral veel Japans wordt duidelijk gemaakt wat mijn plan is. Ik ervaar dit als een optimale vorm van uitwisseling en er worden al plannen gemaakt om hieraan eventueel een vervolg te geven. Bijvoorbeeld een soort symposium met beeldhouwers uit de buurt van Hirado en Nederlandse beeldhouwers. Ik sluit me hierbij van harte aan.

Donderdag 2 oktober
Vandaag de laatste dag om aan het beeld te werken. Kashii is wederom gekomen, en hij helpt de hele dag mee. Laatste loodjes en tot slot kap ik mijn naam en kleur die in met rode verf. Beeld ziet er fantastisch uit. De omheining die er stond ter bescherming wordt afgebroken en het beeld is in volle glorie te bewonderen. Het publiek neemt het beeld al voor de onthulling in beslag. Mooi compliment van een voorbijganger: door plaats te nemen kreeg hij het gevoel dat hij contact kreeg met de steen en zich een voelde met het beeld. Wat wil je als beeldhouwer nog meer.

Vrijdag 3 oktober
Vandaag de onthulling om twee uur.


bekijk ook het algemene dagverslag van
6 - 15 september | 16 - 30 september | 1 - 15 oktober | 16 oktober - 4 november

lees ook het persoonlijke dagverslag van
Hans | Hendrik | Cora | Julius


Copyright 2000-2011, Studio E, Amsterdam.
The material of this website may never be reproduced in any form without advance agreement by Studio E. Contact us here.